و از بعضى نقل شده كه هنگام انحلال مشكلات علمى مىگفتند : « اين أبناء الملوك من هذه اللّذة » . يعنى كجايند شاهزادگان عالم كه اين لذّت دريابند و لذّت ملك و سلطنت فراموش كنند ؛ چه هر مسألهء علمى به منزلهء روزنى است به عالم ملكوت ، و ورود شبهه به منزلهء پرده‌اى است كه روزن به آن گرفته شود ، و رفع شبهه و حلّ عقده بمثابه برداشتن پرده است از روزن ، و منكشف شدن عالم نور ، و آن لذتى است كه هيچ لذتى به آن نرسد . و امّا بيان استشهاد به آيهء كريمه : إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ « 1 » آن است كه فعل حسنه هرگاه ملكه شود و اثرش در نفس رسوخ يابد ، نفس به وجود آن ملكه نورانى شود و به سبب نورانيت قبول ظلمت سيّئه نكند و اراده آن از وى صادر نگردد و داعيه ذنب به هم نرسد و موجب نفرت و اجتناب از سيّئات گردد ، و معنى اذهاب سيئات همين باشد . و مؤيد اين است آنچه از حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلم مروى شده در باب صلوات خمسه يوميّه كه هر كه هر شبانه روز پنج نوبت وضو كند و صلاة با شرايط و اركان بجاى آرد ، هرآينه در نفس او هيچ گناهى نماند ؛ مانند كسى كه روزى پنج نوبت در نهرى از آب صافى كه بر در خانه جارى باشد فرو رود و سر و تن بشويد ، هرآينه هيچ وسخى در بدن وى نماند . و بالجمله عبادات شرعيّه افعالى است اگر فاعل آن معتقد نباشد بودن آن « 2 » را از جانب خداى تعالى ، چون موجب تذكر خدا و اعراض از غير خداست ، هرآينه سزاوار است كه فايض گردد از آن به حظّى عظيم از جهت تزكيهء نفس « فكيف من يعلم أنّ النبيّ من عند اللّه و بارسال اللّه و واجب في الحكمة الالهيّة إرساله . و أنّ جميع ما يسنّه ، فإنّما هو ما وجب عند اللّه أن يسنّه . و انّ ما يسنّه من عند اللّه تعالى » .

--> ( 1 ) هود 11 / 114 . ( 2 ) ب ، ج : او .